Europa stimuleert onderhoud kruisen en kapellen

Met de ingebruikstelling van een website lieten bestuurders en projectpartners op woensdag 10 november 2010 in Scherpenheuvel (B) het Europese project ‘Sociale Innovatie, instandhouding klein Religieus Erfgoed’ officieel van start gaan. Dit heeft als voornaamste doel het tot stand brengen van een nieuwe samenwerkingsstructuur waarin vakmensen, leerlingen van bouwopleidingen en werknemers uit de sociale economie (SW-bedrijven) gezamenlijk vrijwilligers(organisaties) ondersteunen bij de instandhouding van kruisen, kapellen en ander klein religieus erfgoed. Andere doelen zijn kennisontwikkeling, kennisoverdracht en toeristische ontsluiting van het klein religieus erfgoed. Tijdens de startbijeenkomst leggen diverse sprekers uit wat er bijzonder is aan het project en waarom het belangrijk is. Op de website www.crossculture.eu zijn sinds 10 november 2010 steeds meer plannen, projectbeschrijvingen en resultaten beschikbaar komen.

Na een lange periode van teruglopende belangstelling neemt de waardering voor klein religieus erfgoed de laatste jaren sterk toe. Tegelijk wordt het voor de beperkte groep vrijwilligers steeds moeilijker om de talloze kruisen, kapelletjes, heiligenbeelden, begraafplaatsen, Lourdesgrotten en andere uitingen van volksdevotie op een goede manier te onderhouden. Zowel in technische als in financiële zin.

Behoud klein religieus erfgoed
Met het zojuist genoemde project, dat een onderdeel vormt van het Interreg-programma IVA van de Euregio Benelux Middengebied, biedt Europa de helpende hand. Vijfentwintig partners, afkomstig uit twee Nederlandse en drie Vlaamse provincies, gaan met hulp van diverse deskundigen een nieuwe structuur ontwikkelen om het behoud van het klein religieus erfgoed veilig te stellen. Leerlingen van bouwopleidingen en medewerkers uit de sociale economie zullen onder deskundige begeleiding belangrijke onderhoudsproblemen aanpakken. Hierbij kunnen zij in korte tijd hun kennis over vele historische materialen en uiteenlopende ambachtelijke technieken vergroten. Door deze ‘sociale innovatie’ versterken de betrokkenen hun positie op de arbeidsmarkt. Tegelijk krijgt het erfgoed de aandacht die het zo hard nodig heeft. Beheerders van klein religieus erfgoed ‑ stichtingen, (buurt)verenigingen, gemeenten en particulieren ‑ die voor ondersteuning in aanmerking komen, krijgen een belangrijk deel van de onderhouds- en/of herstelkosten vergoed. Niet in geld, maar door de inzet van personeel en materialen.

Op naar het grote publiek
Het project heeft ook tot doel het klein religieus erfgoed nader te ontsluiten voor het grote publiek. Hiertoe zullen wandel- en fietsroutes worden ontwikkeld, alsook lespakketten, presentaties, publicaties en een website met gedetailleerde geografische, historische, (onderhouds)technische en sociaal-culturele informatie. Een van de gedachten hierbij is dat een bredere maatschappelijke waardering voor kruisen en kapellen nieuwe vrijwilligers voor het onderhoud kan opleveren.

Ook steun van Europa en provincies
Voor het project, dat een looptijd heeft van drie jaar, is in totaal ruim € 2,5 miljoen beschikbaar. Daarvan neemt Europa de helft voor haar rekening. De andere helft wordt bekostigd door de Nederlandse provincies Noord-Brabant en Limburg, de Vlaamse provincies Antwerpen, Vlaams-Brabant en West-Vlaanderen, en een reeks gemeenten en (erfgoed)organisaties. De coördinatie van het project berust bij Monumentenwacht Limburg (NL).