FPG Nieuws

Aanvullingswet Grondeigendom ter behandeling in Tweede Kamer

De behandeling van de Aanvullingswet Grondeigendom Omgevingswet in de Tweede Kamer is voorzien voor eind september. FPG roept het Parlement op geen afname in rechtsbescherming van de eigenaar toe te staan, en vast te houden aan eerder aangenomen moties daarover. Dit vraagt dat het wetsvoorstel verder wordt aangepast, zo dat volle toetsing door de bestuursrechter mogelijk blijft bij onteigening.

De Federatie Particulier Grondbezit heeft zich sinds de lancering van het voorstel in 2016 gemengd in het debat vanwege de rechtspositie van grondeigenaren bij onder andere onteigening en gedoogplicht. Naast het voorkomen van achteruitgang van de rechtspositie bij onteigening vraagt FPG ook aandacht voor een aantal andere onderdelen van de aanvullingswet.

Rechtspositie van grondeigenaar borgen

De FPG heeft zich in de aanloop naar de Aanvullingswet grondeigendom verzet tegen de versoepeling van procedures bij onteigening. Verder heeft de FPG haar zorgen geuit over de gedoogplicht, die grondeigenaren kan dwingen om de aanleg van ‘werken van algemeen belang’ toe te staan op hun grond. Ook hier dreigen procedures versoepeld te worden, ten koste van de zorgvuldigheid.

In 2016 hebben de Kamerleden Ronnes (CDA) en Veldman (VVD) daarover moties ingediend die door de Tweede Kamer zijn aangenomen (zie hier). In een van de moties wordt de regering gevraagd de rechtsbescherming van de eigenaar onder de toekomstige regelgeving minstens gelijkwaardig te houden aan de huidige situatie. Tijdens het debat in de Eerste Kamer pleitte de SGP ervoor om de regelgeving over onteigening, zoals nu het geval is, binnen het civiele recht te laten (zie hier).

Kabinet: Kroonberoep vervalt

De regering is in de nu voorliggende Aanvullingswet Grondeigendom niet tegemoetgekomen aan die wensen van het Parlement. De onteigeningsprocedure valt straks onder het bestuursrecht. Dit betekent dat onteigeningsbesluiten niet meer standaard en volledig door de Kroon worden getoetst. Hiermee is de rechtsbescherming van de eigenaar onder de toekomstige regelgeving niet gelijkwaardig aan de huidige situatie

Zoals bekend is eerder (hier) door de toenmalige minister Schultz van Haegen mede onder onze druk wel weer opgenomen dat eerst in beroep kunnen bij de Rechtbank en daarna bij de Raad van State. Het oorspronkelijke voorstel was eerst om maar een beroepsmogelijkheid te bieden. Naar het lijkt blijft het daarbij als het Parlement niet opnieuw ingrijpt.

Volle toetsing door de bestuursrechter nodig

FPG heeft nu in haar vervolgstappen samen met LTO de Tweede Kamer gevraagd dat grondeigenaren de zekerheid krijgen dat er niet alleen procedureel maar ook inhoudelijk naar het onteigeningsbesluit wordt gekeken. Dit vraagt dat volle toetsing door de rechter in de wet wordt opgenomen. Alleen dan doet Minister Ollegren volledig recht aan de eerder ingediende en aanvaarde moties. FPG en LTO wijzen er daarbij op dat ook de Raad van State de Minister heeft geadviseerd om beroep op de Kroon te behouden.

Verkorten periode voorkeursrecht

Behalve onteigening komt in de Aanvullingswet ook het voorkeursrecht op agrarische grond aan de orde. In de wet kan het bevoegde gezag voor de duur van 10 jaar een voorkeursrecht vestigen. FPG en LTO vinden dat niet gewenst. Het beperken van de duur voorkomt dat het gebied op slot wordt gezet met mogelijke gevolgen voor bedrijfsopvolging en ontwikkeling. In onze reactie aan de Tweede Kamer stellen wij voor de duur van het recht te beperken tot 5 jaar, eventueel met een mogelijkheid van verlenging.

Procedures ruimtelijke ordening en landinrichting synchroniseren

Het is volgens FPG en LTO tenslotte belangrijk in de Omgevingswet de planologische procedures en die van de landinrichting meer integraal op te pakken. Dat verhoogt de rechtszekerheid en voortgang. Daarnaast is het te overwegen om naast de vrijwillige verkaveling en wettelijke herverkaveling een hybride variant wettelijk mogelijk te maken.

Achtergrond over wetsvoorstel

Het wetsvoorstel regelt de integratie in de Omgevingswet van een aantal instrumenten van grondbeleid, zoals voorkeursrecht, onteigening, landinrichting en kavelruil in het landelijk gebied. Informatie over het wetsvoorstel, de onderliggende stukken en de procedure in de Tweede Kamer staan overzichtelijk gerangschikt op de site van de Tweede Kamer, hier. Na afronding in de Tweede Kamer zal ook zeker de Eerste Kamer haar kritische blik laten vallen op het wetsvoorstel.

Eerder verschenen artikelen van FPG over dit onderwerp vindt u onder andere hier: