FPG Nieuws

Areaal pacht neemt af

Naast het afnemend areaal landbouwgrond, neemt ook het aandeel pacht ervan af. Dit blijkt uit nadere analyse van de onlangs gepubliceerde CBS-cijfers over grondgebruik. Niet alleen absoluut, ook relatief daalt het pachtareaal. In 2018 liep het verpachte areaal terug met bijna 8500 hectare. Relatief ging het van 28,69% naar 28,56% van het totale areaal landbouwgrond. Deze teruggang in het pachtareaal zou de Nederlandse overheid zorgen moeten baren.

 

Afname reguliere pacht ruim 5%

Eerder wees FPG al op de jarenlange teruggang in reguliere pacht. Ook in 2018 bedroeg die afname weer meer dan 5%. Die teruggang bevreemdt niet. Door alle voorwaarden bij reguliere pacht wordt het als uiterst onaantrekkelijk voor verpachters beschouwd. Het gaat daarbij om een stapeling van zaken uit de vorige eeuw, zoals continuatierecht, voorkeursrecht, pachtprijstoets en recht op indeplaatsstelling. 

Het oppervlak reguliere pacht nam tussen 2012 en 2018 structureel af met 92 duizend hectare, wat neer komt op een gemiddelde van 15 duizend hectare per jaar. In 2012 maakte het met ruim 330 duizend hectare nog 17,93% uit van het totaaloppervlak cultuurgrond, in 2018 was dat nog maar 238 duizend hectare.

Ook verpacht totaal daalt

In 2018 nam niet alleen het aandeel reguliere pacht af, ook viel een daling te zien in het totaal areaal van verpachte cultuurgrond.

Het areaal van alle pachtvormen samen, inclusief erfpacht nam in de periode van 2012 tot 2018 af met ruim 30 duizend hectare. Als percentage van het totaal daalde dit areaal van 28,92% in 2012 naar 28,56 % in 2018.

In die periode is het aantal hectares in erfpacht gestegen met ruim 7 duizend hectare. Erfpacht maakt een steeds groter deel uit van het areaal cultuurgrond: in 2012 was dit 2,02% van het totaal, in 2018 2,53%. Het aandeel geliberaliseerde pacht langer dan 6 jaar is in genoemde periode verdriedubbbeld naar bijna 12 duizend hectare (0,7% van het totaal), geliberaliseerde pacht korter dan 6 jaar nam toe van ruim 55 duizend naar ruim 105 duizend hectare. Het is daarmee 6% van het totaal areaal, en daarmee nog altijd aanmerkelijk kleiner dan reguliere pacht.

De groei in een aantal andere pachtvormen dan reguliere pacht kan niet voorkomen dat het totaal aan verpacht areaal zowel absoluut als relatief daalt.

Behoefte aan flexibiliteit

Wij zien in de cijfers bevestigd dat er behoefte is aan een flexibel pachtbeleid waarmee pachter en verpachter onderling afspraken kunnen maken over looptijd, duurzaam grondgebruik en prijs.

FPG pleit voor een breed scala aan pachtvormen met een fiscaal beleid dat verpachten stimuleert in plaats van ontmoedigt. Een nieuwe vorm van langjarige reguliere pacht (zoals vastgelegd in het Spelderholt-akkoord) moet snel en onverkort worden ingevoerd; kortdurende pacht moet ongewijzigd behouden blijven. Als dat niet gebeurt, zal het areaal pacht versneld afnemen. Daar is ook een gezonde landbouwsector niet bij gebaat.

Pacht biedt toekomst

Pacht is een belangrijke financieringsvorm voor de agrarische sector die we met z’n allen moeten koesteren. Het maakt boeren minder afhankelijk van banken. Het maakt mogelijk om meer grond bij de productie van het bedrijf te betrekken, zonder dat verwerving noodzakelijk is. Daarmee stimuleert het grondgebonden landbouw en bedrijfsovername door jonge boeren.

Bekijk de volledige CBS-cijfers op cbs.nl

 

Landbouwgrond naar gebruikstitels 2012-2018, bron: CBS