FPG Nieuws

Jaarlijks Natuurdebat in Kamer: provincies aan zet

Het jaarlijkse natuurdebat in de Tweede Kamer op 12 februari gaf een mooi inzicht in de actuele politieke discussies op het terrein van natuur. In dit zogenaamde Algemeen Overleg Natuur ging het vooral over de vertraging in het Nationaal Natuur Netwerk, het onlangs gepresenteerde Deltaplan biodiversiteit, een initiatiefvoorstel voor een deltaplan veenweide, en over het meest politieke dier van het moment, de wolf. Onderstaand een longread hierover.

Nationaal Natuurnetwerk

De meeste aandacht was er dit Algemeen Overleg (AO) voor het Nationaal Natuur Netwerk, voorheen de EHS. In 2027 moet 80.000 hectare aan nieuwe natuur in Nederland gerealiseerd zijn.  In de jaren tussen 2011 en 2016 is 33.790 hectare nieuwe natuur aangelegd, maar vorig jaar kwam er nog geen 1500 hectare bij. In dat tempo, zo werd aangegeven tijdens het debat, is het voorziene natuurareaal pas in 2049 bereikt. In een opiniebijdrage in dagblad Trouw vroegen Natuurmonumenten en de ANWB om haast te maken. In de Kamer spraken meerdere partijen hun zorg uit over de vertraging.

Regie en transparantie gevraagd

Samen met SP en Groen Links bepleitte D’66 dat de minister meer regie neemt. Verwacht wordt dat ze daarover een motie voorbereiden. De minister verwees echter naar de verantwoordelijkheid van de provincies. De Kamer op haar beurt wees de minister op de systeemverantwoordelijkheid van het Rijk. Daarmee leek het op een herhaling van zetten van het debat van vorig jaar. Wel voerde de Kamer de druk iets meer op. Zo werd expliciet Limburg als voorbeeld genoemd van een provincie die achter loopt op schema. De Kamer vroeg daarom een minder versluierd inzicht in de resterende ontwikkelopgaven per provincie. Deze gegevens zijn nu niet gemakkelijk op te maken uit de jaarlijkse voortgangsrapportage natuur van de provincies.

Wie betaalt?

D66 wilde van de minister weten waaraan de extra €600 miljoen voor natuur uit het regeerakkoord wordt besteed door de provincies. Een goede vraag. FPG benadrukt consequent dat ambities bij natuurontwikkeling gelijk op moeten gaan met budget. Nu al reserveren  verschillende provincies onvoldoende budget voor de kosten van het natuurbeheer. En afspraken met de sector over vergoedingen voor dat beheer worden niet nakomen. Zo weigeren bijvoorbeeld sommige provincies de openstellingsbijdrage van de Subsidieregeling Natuur en Landschap (SNL) open te stellen. Volgens FPG is het zaak eerst de financiële middelen voor het beheer op orde te hebben, voordat van verdere uitbreiding van het natuurareaal sprake kan zijn.

Onteigening voor natuur?

D’66 en PvdA vroegen de minister of het instrument van onteigening niet vaker moet worden ingezet om de realisatie van het Natuurnetwerk te bespoedigen. Ook dit is een herhaling van zetten van vorig jaar. Daarom heeft de  FPG maar weer haar reactie van vorig jaar opgepoetst. Wat de FPG betreft is verwijzing naar onteigening namelijk veel te gemakkelijk. Voordat gesproken kan worden van zulke ingrijpende maatregelen, moet er inzicht zijn waarom het kennelijk onvoldoende aantrekkelijk is om mee te werken aan het Natuurnetwerk. En met welke maatregelen dat verbeterd kan worden.

Vorige week is overigens het voorstel voor de Aanvullingswet grondeigendom Omgevingswet naar de Kamer gestuurd. Met die wet worden de regels rond onteigening ingebracht in de nieuwe omgevingswet. FPG bestudeert deze momenteel en kijkt daarbij in het bijzonder ook of eerdere toezeggingen van minister Schultz omtrent onteigeningsprocedure zijn verwerkt.

Deltaplan Biodiversiteitsherstel

Over het eind 2018 gepresenteerde Deltaplan Biodiversiteitsherstel, waarvan FPG  één van de initiatiefnemers is, volgt nog een apart Kamerdebat. Toch werd ook tijdens het Algemeen Overleg Natuur hierbij stilgestaan. SP en PvdD riepen de minister op tot een meer sturende rol. Maar de minister benadrukte dat de kans van slagen veel groter is als de plannen van onderop komen. Dit uitgangspunt staat eveneens centraal in haar Kamerbrief over het Deltaplan. Deze stuurde ze vlak voor het natuurdebat aan de Kamer. De minister benadrukt in deze reactie de overeenkomsten tussen het Deltaplan Biodiversiteitsherstel en de door haar opgestelde visie op kringlooplandbouw.

In het verlengde van het Deltaplan kwam vanuit de Kamer wederom het verzoek om landschapselementen in aanmerking te laten komen voor GLB-hectarevergoeding. De FPG steunt dit voorstel, dat is opgenomen in het Deltaplan. De lobby daarvoor wordt getrokken door LandschappenNL en ondersteund door FPG.

Natuurcompensatie

Kamerlid Bisschop van de SGP presenteerde zijn initiatiefnota om anders om te gaan met natuurcompensatiegelden. Het idee daarbij is om compensatiegeld voor natuur minder in te zetten voor aankoop van gronden en meer voor de verbetering van natuurkwaliteit en biodiversiteit. FPG vindt dit verstandig. De minister zei toe met een reactie op dat voorstel te komen.

De wolf

Tijdens het debat spraken CDA en SGP hun zorg uit over gevolgen van de komst van de wolf in Nederland. De FPG deelt deze zorgen. GL, PvdD, SP kozen de tegenovergestelde positie. Wel waren de partijen het met elkaar eens om een hoorzitting over de wolf te organiseren in de Kamer.

De minister meldde dat zij geen reden zag om te tornen aan de beschermde status van de wolf. De wolf staat op de lijst van diersoorten van communautair belang van de Habitatrichtlijn. Daardoor is in de Wet natuurbescherming geen jacht toegestaan op de wolf. Verder benadrukte ze ook hier weer de verantwoordelijkheid van de provincies als het gaat om beheer en tegemoetkoming in schade.

De minister bleef daarmee dicht bij de Kamerbrief die ze enkele dagen voor het debat ook al aan de Kamer stuurde in antwoord op Kamervragen van Wassenberg (PvdD) en Bromet (GL) en haar reactie op de uitspraken van de directeur van de Jagersvereniging. Alleen een probleemwolf die hondsdol is of anderszins gevaarlijk voor mensen mag van haar worden doodgeschoten.

De minister voelde dan ook weinig voor het pleidooi van het CDA om in Europees verband te pleiten voor ruimere beheersmaatregelen. Met name Europarlementariër Annie Schreijer maakt zich hard voor een resolutie daarover in het Europees Parlement. Komende week bespreekt FPG dit in ELO-verband. Tijdens het debat in de Tweede Kamer gaf haar collega Jaco Geurts aan sommige gebieden in Nederland ook verboden te willen verklaren voor de wolf, zoals de Hoge Veluwe.

In schoonheid stierf ook de poging van CDA, SGP en VVD om de bejaging van predatoren als  de kraai en de vos uit te breiden. De minister verwees wederom naar de provincies.

Groene BOA’s

Arne Weverling van de VVD, vroeg naar de voortgang van het plan van aanpak handhaving en toezicht. Hij wil graag dat ook de problematiek van drugsdumping hierin wordt betrokken.

De FPG is blij met het plan van aanpak, waaraan zij ook haar bijdrage heeft geleverd. Naar de mening van FPG maakt het plan echter nog onvoldoende duidelijk dat de overheid primair verantwoordelijk is voor openbare orde in het buitengebied. Dit kan niet afgewenteld worden op particuliere eigenaren en particuliere werkgevers van groene BOA’s. FPG is daarom van mening dat met het plan er ook extra budget van het Rijk moet komen voor groene BOA’s. Ook al regelt het plan veel andere zaken, daarin voorziet het plan nog niet.

Nationale Parken

Verschillende partijen vroegen de minister naar de situatie bij de Nationale Parken. De minister liet zich positief uit over de Nationale Parken. In maart komt er een Kamerbrief hoe deze parken ook financieel een impuls te geven, zo kondigde ze aan. De FPG heeft zorgen over de verdeling van de lusten en de lasten bij Nationale Parken en benadrukt ook in dit verband de noodzaak van extra budget voor toezicht en beheer. De kosten daarvan kunnen niet afgewenteld worden op eigenaren.

Gelijkberechtiging

De schriftelijke antwoorden van 11 februari op Kamervragen van Jaco Geurts (CDA) over het gelijkberechtigingsdossier werd tijdens het debat niet aan de orde gesteld.

Initiatiefnota Veenweide

Vlak voor het Algemeen Overleg Natuur werd op 12 februari door GL en D’66 een initiatiefnota over veenweide gepresenteerd: “Veen red je niet alleen”. Eerder organiseerde GL-Kamerlid Laura Bromet een conferentie over dit thema. FPG was daarbij aanwezig en sprak met haar.

De initiatiefnota van GL en D’66 is ingebed in bredere nota van deze partijen over klimaatadaptatie. Uitgangspunt van de nota is dat “provincies het rigide aanwijzingsbeleid voor landbouwgebieden moeten loslaten”. En "de waterschappen moeten afscheid nemen van het beleid dat het waterpeil de daling van de grond volgt". Het rapport stelt voor om het veenweidegebied op drie manieren in te delen:

  • Geef kwetsbare gebieden terug aan de natuur
  • Maak diepe veenpolders geschikt voor alternatieve landbouwmethodes zoals natte teelten
  • Maak de overige gebieden passend voor drainage technieken.

D’66 en Groen Links stellen zich daarbij ten doel dat de CO2-uitstoot uit veen in 2030 minimaal 1,0 megaton is afgenomen en in 2050 met ten minste 3,4 megaton. Ook voor de korte termijn worden doelen gesteld. Daarbij gaat het onder andere over het einde van kerende grondbewerking op veenbodems met ingang van 2020.

Verder vragen de partijen de regering naar een financieringssysteem waarbij boeren betaald worden voor de opslag van CO2 als zij hun waterpeil omhoog zetten. Ook zou via het GLB en andere subsidies inkomensschade moeten worden vergoed. Het Rijk moet dit allemaal uitwerken in een Deltaplan Veen, zo vraagt de initiatiefnota.

Wie gaat dat betalen?

De vorige versie van de nota, De verborgen vervuiler van Laura Bromet van GL, benadrukte nog dat natuurrealisatie met stevige kosten gepaard gaat. Dit komt onder andere door afwaardering van de grond. In de nota komt dit vooral naar voren in de vergelijking van de kosteneffectiviteit en CO2-winst van onder andere verschillende vernattingsmaatregelen in 2030 (zie onderstaande tabel). Bromet benadrukte ook dat het Rijk met geld over de brug moest komen. In de gezamenlijke nota met D’66 lijkt dat naar de achtergrond verdrongen en wordt benadrukt dat het Europese Landbouwbudget moet worden ingezet voor compensatie van inkomensschade.

FPG betreurt het verdwijnen van Bromet’s aandachtspunt en blijft daarom, net als in de klimaatdiscussiebenadrukken dat naast inkomensschade en lagere gebruikswaarde van de grond, ook het effect op de vermogenswaarde van de grond in de berekeningen moet worden betrokken. 

Minister Schouten komt later dit jaar met een reactie op de initiatiefnota.

Tijdens het debat sprong de PvdA in op de nota van GL en D’66, en stelde een EHS 2.0  veenweidegebieden voor. Afrondend werd bepleit om bij de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) waaraan het kabinet momenteel werkt, de meervoudige problematiek van de veenweide nadrukkelijk uit te lichten (zie FPG artikel over de NOVI hier).

Vervolg

Op verzoek van de SP komt er nog gelegenheid om moties in te dienen. Dit minidebatje vindt plaats in de week van 4 maart. U kunt alle stukken doornemen die bij deze vergadering horen. Zodra het woordelijk verslag van het overleg klaar is, kunt u dit ook via deze link lezen. Nadere informatie is beschikbaar info@grondbezit.nl.

Update 7 maart 2019: moties ingediend

Tijdens het Voortgezet Algemeen Overleg op 7 maart konden moties worden ingediend naar aanleiding van het eerdere debat. Het gaat onder andere om moties over de voortgangsrapportage van het Natuurnetwerk Nederland, over een maatschappelijke discussie over de wolf, en over subsidiëring van landschapselementen. Deze moties vindt u hier. Stemming over de moties vindt plaats op 12 maart.