FPG Nieuws

Kamerdebat Pacht: “In details zullen nog grote keuzes gemaakt moeten worden”

Een pachtbeleid dat leidt tot verbetering van de bodemkwaliteit, zonder te veel toeters en bellen in regelgeving en met een goede balans tussen pachter en verpachter. Dat is de lijn waarlangs minister Carola Schouten de nieuwe Pachtwet moet inrichten van de Tweede Kamer.

De Kamer zit daarmee volgens de minister met haar op één lijn. “Maar in de details zullen nog grote keuzes gemaakt moeten worden”, aldus de minister. De minister wil desalniettemin eind dit jaar een wetsvoorstel in consultatie brengen.

De Vaste Kamercommissie LNV sprak op 27 maart met minister Schouten over het pachtbeleid tijdens een Algemeen Overleg Pacht. Het eerste overleg sinds jaren over dit onderwerp. Directe aanleiding was de Kamerbrief over de herziening van het pachtbeleid. Over de inhoud en de eerste FPG reactie leest u hier.

Bodem, prijs en termijn

In een nadere toelichting op haar pachtbrief zei minister Schouten bij het pachtbeleid te kiezen voor mogelijkheden om jonge boeren te ondersteunen en kringlooplandbouw te stimuleren. Ook vrijwel alle Kamerleden benadrukten dit. De minister hengelde naar de opvattingen van de Kamer over de prijsbeheersing bij nieuwe langdurige pachtvormen, de wijze waarop kortdurende pacht kan worden ontmoedigd en de manier waarop duurzaam bodembeheer in het pachtbeleid kan worden opgenomen.

Verpachter moet bij reguliere pacht kunnen sturen op bodembeleid

In de reacties van de Kamer voerde duurzaam bodembeheer de boventoon. Alle Kamerleden vonden dat duurzaam bodembeheer, en ook biodiversiteit, een plek moeten krijgen in het pachtbeleid. En dat pachters en verpachters hierover afspraken moeten kunnen maken. Niet alleen bij liberale pacht, ook bij de huidige reguliere pacht, zo benadrukten Kamerleden Dik-Faber (CU) en Bromet (GL). Zij vinden dat men ook bij langjarige- en reguliere pacht in moet kunnen spelen op wijzigingen in maatschappelijke wensen zoals bodem- of veenweideproblematiek. De minister meende dat verpachters en pachters naast het pachtcontract hierover afspraken kunnen maken. Maar de vraag is in hoeverre die afspraken bindend kunnen zijn.

Kamerlid Moorlag (PvdA) vroeg de minister de dialoog aan te gaan met verpachters over mogelijkheden om kringlooplandbouw te stimuleren. De minister zei daarover al met verpachters te spreken in het kader van het Bodemprogramma en het Realisatieplan Kringlooplandbouw.

Koppeling met duurzaam bodembeleid

Minister Schouten ziet in langdurige pacht een middel om haar visie over kringlooplandbouw te bevorderen. “Het is dan namelijk in het eigen belang van de boer om duurzaam met zijn gepachte grond om te gaan”, aldus de minister. De ontwikkeling van een objectief meetinstrumentarium voor het vaststellen van de bodemkwaliteit moet ook bijdragen aan duurzaam bodemgebruik. Dit instrument moet onomstreden zijn voordat het aan een pachtcontract kan worden gekoppeld, aldus de minister. Bromet (GL) vroeg of het instrument niet alleen aan het eind, maar ook gedurende de looptijd van een contract en bij reguliere pacht ingezet kan worden door de verpachter

Kortdurende pacht ontmoedigd

De minister herhaalde dat ze kortdurende pacht wil ontmoedigen. Zij beoogt de ontwikkeling “dat 90% van de nieuwe pachtcontracten korte geliberaliseerde pachtcontracten betreft” te keren. Alle aanwezige Kamerleden, van VVD tot GL, steunden haar daarin. De minister, daardoor aangemoedigd, antwoordde dat kortdurende pacht niet langer de norm moet zijn, maar wil, daar waar nodig, nog wel kortdurende pacht kunnen inzetten.

Nieuwe langdurige pacht met prijsregulering?

De minister wil dat langjarige pachtovereenkomsten de norm worden. In de nieuwe langdurige pachtvormen zullen volgens de minister pachters en verpachters “vrij, of althans vrijer” zijn om prijzen onderling overeen te komen. Ze gaf daarbij aan dat het ook voor verpachters aantrekkelijk moet zijn, omdat deze anders overgaan tot verkoop van de grond. Ook waarschuwde ze voor grijze en zwarte pacht. Het CDA meende echter dat pachtprijzen niet aan de vrije markt overgelaten kunnen worden en ook de SGP en Groen Links vinden prijsregulering nodig. De minister gaf aan te willen onderzoeken hoe beïnvloeding van de prijsvorming bij de nieuwe langdurige pacht vormgegeven kan worden. Daarbij benadrukt ze dat de balans tussen de belangen van pachter en verpachter belangrijk is.

Fiscaliteit uiteindelijk bepalend

Jaco Geurts van het CDA wees de minister op het gegeven dat de vermogensrendementsheffing  in sommige situaties de gereguleerde pachtnorm te boven gaat (zie eerdere FPG berichten daarover hier). Minister Schouten erkende die problematiek, maar gaf zelf niet thuis. Ze verwees de Kamer daarvoor naar staatssecretaris Menno Snel (Financiën).

Geen toeters en bellen

Kamerlid Lodders (VVD) benadrukte het belang van het verlichten van de administratieve lasten. De minister wees op het probleem van verouderde systemen en zei dat daaraan gewerkt wordt.

De heer Geurts (CDA) waarschuwde naar aanleiding van de inbreng van zijn collega’s om allerlei toeters en bellen aan pacht te hangen. Hij benadrukte tenslotte, als kenner, dat bij pacht de duivel in het detail schuilt. En bij pacht komt dat zeer nauw. In dat verband gaf hij aan het ook te betreuren dat de minister in haar brief nog niet nader  inging op onvolkomenheden die professor Bruil  bij zijn evaluatie benoemde (hier).

Vervolg

De minister wil eind dit jaar een nieuw wetsvoorstel in consultatie brengen. Door verschillende deskundigen wordt betwijfeld of dat reëel is, gelet op de complexiteit van de materie. CDA-kamerlid Geurts deed een oproep aan de deelnemers van Spelderholt om er samen uit te komen. “Doe een ultieme poging”, zei hij. Minister Schouten had daarin weinig vertrouwen, “Want als we niets doen, gaat alles naar kortdurende pacht en dat is niet gewenst.”