FPG Nieuws

Klimaatvoorstellen: extra budget zorgt voor beweging

(Update 05-07-2019: Kamerdebat Veenweide)

Vrijdag 28 juni 2019 presenteerde het kabinet haar nieuwe klimaatvoorstellen (hier). Belangrijkste verandering ten opzichte van eerdere voorstellen is de verhoging van het budget voor landbouw, bosbouw en landgebruik. In de periode 2020-2030 komt hiervoor €870 mln. extra van het Rijk beschikbaar.

Met het extra budget wil het kabinet onmiddellijke maatregelen tegen de CO2-uitstoot van veenweidegebieden. Ook komt er extra geld voor bossenstrategie en PAS/Natura 2000.

De FPG heeft steeds het belang benadrukt dat voor een eerlijke discussie aan de voorkant helder wordt op welke wijze met beheerskosten, vermogensschade en functieverandering van de grond wordt omgegaan. Met de nieuwe voorstellen lijkt hiervoor aandacht.

Grootste verandering bij veenweide

In de vorige versie van het klimaatakkoord ging het bij veenweide nog vooral over pilots en onderzoek. Nu trekt het kabinet serieus de beurs voor echte maatregelen. Het kabinet spreekt daarbij van een “uitrol van aanpak vanaf 2021/2023 voor ca. 90.000 ha veenweide”. Daaronder valt ook ca. 10.000 ha omzetting naar agrarische natuur.

In sommige situaties kan het gaan om ondersteuning bij bedrijfsverplaatsing, extensivering of het vrijwillig stoppen van het bedrijf. In andere situaties zal de nadruk meer liggen op technische aanpassingen, zoals drainagetechnieken, zo schrijft het kabinet.

Alle instrumenten ingezet voor veenweide

Voor de veenweideaanpak somt het akkoord verschillende instrumenten op: landinrichting, verplichtende ruilverkaveling en vrijwillige kavelruil, inzet rijksgronden en fiscale ondersteuning. Expliciet wordt nu ook gesproken over afwaardering van gronden met financiële compensatie.

Voor de vrijwillige stoppersregeling (onder andere opkoop van rechten) stelt het kabinet €100 mln. beschikbaar. Voor het flankerend beleid gaat het kabinet met provincies, waterschappen en gemeenten in gesprek over aanvullende financiering. Voor de overige maatregelen stelt het kabinet in totaal €176 mln. tot 2030 beschikbaar. Per veenweidegebied komt er een regionale Veenweide Strategie.

FPG heeft steeds benadrukt dat bedragen snel oplopen als bij de planvorming sprake is van functieverandering (van landbouwfunctie naar natuur). De gemiddelde kosten voor afwaardering en inrichting gaan dan al gauw richting € 60.000 tot €80.000 per hectare.

Ook extra geld voor mega PAS-probleem

In de plannen voor veenweide wordt in het bijzonder gekeken naar bedrijven die zich bevinden rondom Natura 2000-gebieden. Ook in de overige klimaatvoorstellen wordt een link gelegd met het huidige PAS-debacle. In dit kader stelt het Rijk aanvullend €100 mln. beschikbaar voor emissiereductie van de veehouderij rond Natura 2000. Deze reductie zou voor de helft ten gunste laten komen aan versterking van natuurwaarden in de Natura-2000 gebieden, en de helft aan ontwikkelingen in de veehouderij.

Geld voor bossenstrategie en landschapselementen

De bossenstrategie die minister Schouten eerder dit jaar aankondigde, kreeg ook een prominente plek in de nieuwe klimaatplannen. Het Rijk heeft €51 mln. aan klimaatmiddelen gereserveerd voor de aanpak van ontbossing in Natura 2000-gebieden, voor de inrichting van een compensatiepool en voor meer bos langs infrastructuur. Met deze middelen moet ook een subsidieregeling voor het herstel van landschapselementen worden gefinancierd. Hetzelfde geldt voor een subsidieregeling voor agrariërs die bos planten op hun gronden. De FPG-stellingname bij de bossenstrategie vindt u hier.

Extra klimaatonderzoek bos

In het klimaatplan is voorzien in een programma met praktijkgericht onderzoek voor klimaatslim beheer van bos, bomen en natuur. Onderzocht wordt of deze gekoppeld kan aan het bestaande OBN-programma. Dat programma wordt gecoördineerd vanuit de VBNE.

Grondgebonden ingehaald door kringloop

Het klimaatvoorstel zoekt uiteraard ook aansluiting bij de LNV-visie van minister Schouten. Het document bepleit nog wel dat grondgebondenheid centraal staat, maar legt meer nadruk op verdergaande sluiting van kringlopen. Kringlooplandbouw is politiek veiliger en minder confronterend dan een pleidooi voor grondgebonden landbouw. In de opvatting van FPG begint kringloopdenken bij grondgebondenheid, ook als het gaat om klimaat.

Wijziging over definitie grondgebruik

LTO en NZO zijn teleurgesteld dat het kabinet zich niet achter de definitie van grondgebondenheid schaart van hun Commissie Grondgebondenheid. Het kabinet legt de bal daarvoor volledig bij LTO en NZO. FPG was steeds heel kritisch op die technocratische definitie van LTO en NZO en dringt aan op echte grondgebondenheid (zie onze visie hier). Eerder bleek ook de Tweede Kamer al heel kritisch (zie ons verslag van het Kamerdebat hier). Mede daardoor zijn een aantal passages daarover geschrapt in de definitieve versie van het voorliggende klimaatplan. Voor het mestbeleid is het VVD-pleidooi voor het streven naar evenwichtsbemesting toegevoegd.

Budget afdoende?

Het is nog volstrekt onduidelijk of de toegezegde bedragen voldoende zijn om de ambities waar te maken. Dat hangt ook af van de wijze waarop, en via welke regelingen, de middelen kunnen worden besteed. Ook de uitwerking van aanpassingen van wet- en regelgeving zal daarvoor mede bepalend zijn.

Nog geen zomervakantie

Op 1 juli debatteert de Tweede Kamer over veenweide. Directe aanleiding daarvoor was de initiatiefnota van Kamerleden Bromet (GL) en De Groot (D66) over het onderwerp. Eerder schreven we daarover (hier). Ongetwijfeld zullen de nieuwe klimaatplannen daarbij worden betrokken.

Op 4 juli organiseert FPG in Zegveld een ledenbijeenkomst 'Verzuipen in veenweide?'. Daar wordt onder andere een toelichting gegeven op de bestaande schaderegeling en over inzet en aandachtspunten van FPG in dit dossier. Meer informatie over de ledenbijeenkomst vindt u hier.

Op 5 juli organiseert FPG samen met Soil4U een Expertmeeting klimaatmaatregelen bossen en landgoederen op Landgoedcentrum Vilsteren (hier).

Update 2 juli 2019: Kamerdebat

Inmiddels vond op 1 juli - drie dagen na de publicatie van de klimaatplannen - een Kamerdebat plaats over veenweide. Belangrijkste uitkomst was het pleidooi van verschillende fracties voor meer centrale coördinatie. Dit moet vorm krijgen in een landelijk veenplan, uitgewerkt in gebiedsplannen. Dat veenplan moet het klimaatakkoord als uitgangspunt nemen en een doorkijk tot 2050 geven. Op 4 juli is een motie van GroenLinks met die strekking aangenomen (hier).

Directe aanleiding voor het Notaoverleg in de Kamer was de eerdere initiatiefnota van Kamerleden Bromet (GL) en De Groot (D66). Die initiatiefnota is belangrijke inspiratie geweest voor de keuzes van het kabinet bij de klimaatplannen, maar lijkt inmiddels door die laatste ingehaald.

Achtergrond

Eerdere artikelen van FPG over het onderwerp zijn:

14-06-2019
Plan voor versneld vernatten: verzuipen in veenweide?

24-05-2019
Bossenstrategie ook als economische drager

12-04-2019
Stevige discussie over bosbeheer en klimaat

31-12-2018
Klimaatplan: doelen vergen grote inspanning, details nog onzeker

04-12-2018
ALV FPG: Klimaatopgave leidt tot grote druk op groene ruimte

08-10-2018
Klimaat: kabinet schuift hete aardappel vooruit

23-07-2018
Klimaatakkoord: 'meer bomen en veenweide natter'