FPG Nieuws

Particuliere grondeigenaren hard nodig bij aanbevelingen stikstofrapport

De set van aanbevelingen voor de korte termijn van het Adviescollege Stikstofproblematiek respecteert de natuur, maar houdt Nederland op slot. Het lost niet op dat de vergunningverlening nog steeds stil ligt. Het kabinet moet daarvoor snel een oplossing vinden. FPG is wel positief over de gebiedsgerichte benadering waarvoor het college onder voorzitterschap van Johan Remkes kiest. FPG benadrukt in haar reactie dat grondgebonden melkveehouderij daarbij moeten worden ontzien. Eerder bracht FPG dit ook in via een gesprek van het college met FPG-bestuurslid Janneke Snijder. Verder brengt FPG over het voetlicht dat veel van de Nederlandse landgoederen, nu al bekend om verweving van landbouw en natuur, een belangrijke rol kunnen spelen in de door de commissie voorgestelde extensivering van het landgebruik rond natuur.

Essentieel daarbij is de noodzaak van respect voor eigendom. In plaats van dreigen met onteigening, vraagt dat veeleer om zicht op reële vergoedingen voor vermogensdaling en beperkingen in het grondgebruik. FPG blijft ook van mening dat een noodwet nodig is. 

Inhoud advies

FPG leest in het rapport met korte termijn aanbevelingen (hier) van het Adviescollege onder voorzitterschap van Johan Remkes twee hoofdlijnen:

  • Niet verminderen aantal natuurgebieden, maar versneld natuurherstel
  • Reductie eerst richten op sectoren waar korte termijn winst kan worden behaald, waaronder veehouderij

De commissie kiest daarbij voor een gebiedsgerichte aanpak nabij Natura 2000-gebieden, met verwerving en sanering van veehouderijbedrijven en extensivering van grondgebruik. 

De korte termijn aanbevelingen lossen niet op dat de vergunningverlening nog steeds stil ligt. Hoe het gebiedsgerichte beleid ten aanzien van de veehouderij eruit gaat zien, is volgens de commissie de komende periode aan het kabinet, de provincies en gebiedspartners. FPG en haar Provinciale Verenigingen zullen daarin hun rol spelen.

Verwerving van veehouderijbedrijven

Voor de veehouderij adviseert het Adviescollege door gerichte verwerving of sanering van bedrijven nabij Natura 2000-gebieden. In de woorden van het rapport gaat het daarbij om: “een – door een Rijksfonds gefinancierde – selectieve, gebiedsspecifieke en doelgerichte reductie van de ammoniakemissies, door gerichte verwerving of sanering van agrarische bedrijven met relatief hoge emissies of verouderde stalsystemen in en nabij kwetsbare Natura 2000-gebieden”. De provincies nemen de regie over de vraag elke maatregelen per gebied nodig zijn. Daarbij hoort volgens FPG ook een kritische blik op de doelen van verschillende Natura 2000-gebieden.

FPG is van opvatting dat grondgebonden melkveehouderij hierbij zoveel mogelijk moet worden ontzien. FPG pleit daarom bij deze aanpak voor een onderscheid tussen grondgebonden bedrijven en bedrijven die dat niet zijn. De grondgebonden melkveehouderij verdient een voorkeurspositie. Bij grondgebonden bedrijven wordt ook relatief veel stikstof opgeslagen door grasgroei. Dit compenseert een belangrijk deel van de stikstofuitstoot. Daarbij komt dat de koe in de wei zorgt voor een lagere emissie dan op de stal.  Ook het pleidooi van de commissie voor extensivering van landgebruik kan hiervoor pleiten.

Extensivering van landgebruik

Het rapport constateert dat, en weer halen we het rapport zelf aan: "door extensivering van het landgebruik rond de natuur, het creëren van bufferzones met natuurinclusieve landbouw, de vitaliteit van de te beschermen natuur vergroot kan worden”.  Agrarische ondernemers moeten hiervoor beloond worden, zo geeft het rapport terecht aan. Dat kan op verschillende plaatsen, bijvoorbeeld in veenweidegebieden, maar ook in gebieden waar de intensieve veehouderij domineert, zo stelt het rapport.

Zoals het rapport terecht constateert kunnen particuliere grondeigenaren een belangrijke bijdrage leveren aan extensivering van landgebruik. Zij hebben daarmee ook veel ervaring, bijvoorbeeld via het Landgoedmodel (voor meer over landgoedmodel zie hier). FPG is er daarom van overtuigd dat particuliere grondeigenaren zoals de Nederlandse landgoederen - nu al bekend om verweving van landbouw en natuur - een belangrijke rol kunnen spelen in de door de commissie voorgestelde extensivering van het landgebruik rond natuur.

Respect voor eigendomsrecht!

De commissie spreekt over warme sanering en extensivering, maar noemt ook van belang dat er een juridisch afdwingbare set aan maatregelen wordt vastgelegd. ”Uiteindelijk is op basis van een beheerplan onteigening juridisch mogelijk.”, zo schrijft de commissie. FPG vindt dat een verkeerde benadering. Grondeigenaren zijn in het algemeen bereid mee te werken aan een gebiedsplannen, maar wel op basis van vrijwilligheid en tegen redelijke en billijke voorwaarden. Naast mogelijkheden voor een gezonde duurzame bedrijfsvoering vereist dat reële vergoedingen voor vermogensdaling en voor beperkingen in het grondgebruik.

Standstill en onzekerheid blijft

De korte termijn aanbevelingen lossen niet op dat de vergunningverlening nog steeds stilligt. FPG steunde het voorstel van LTO voor een drempelwaarde voor verwaarloosbare stikstofuitstoot. Activiteiten onder de 1MOL depositie moeten zonder meer mogelijk zijn, vindt FPG (zie ons uitgebreide standpunt hier). Daarmee kan een groot deel van de huidige impasse en onzekerheid worden opgelost. Tot teleurstelling van FPG komt de commissie ook nog niet met een oplossing om de normale agrarische activiteiten van beweiden en bemesten vergunningsvrij te houden. FPG vindt daarom nog steeds dat een noodwet noodzakelijk is. Voor meer informatie over het standpunt van FPG verwijzen we u naar ons eerdere artikel hier.


Hester Maij, voorzitter Taskforce Verdienvermogen Kringlooplandbouw en lid van de commissie-Remkes, spreekt op de FPG & Soil4U Landgoeddag donderdag 3 oktober (hier).