FPG Nieuws

EU: Slechts beperkt ruimte voor nationale regels grondverwerving

De EU biedt weinig ruimte voor nationale beperkingen bij de (ver)koop van landbouwgrond. Deze conclusie lijkt gerechtvaardigd op basis van een interpretatieve nota van de Europese Commissie over de verwerving van landbouwgrond en het recht van de Europese Unie. Het document richt zich met name op buitenlandse investeringen in grond in Oost-Europese lidstaten, maar kan ook worden betrokken bij actuele Nederlandse discussies.

In haar document hamert de Europese Commissie op het vrije verkeer van kapitaal en de vrijheid van vestiging. Ze benadrukt daarbij telkenmale dat het recht om landbouwgrond te verwerven, te exploiteren of te vervreemden valt onder die beginselen uit het EU- Verdrag .

“Interpretatieve mededeling”
Het Commissiedocument betreft een zogenaamde interpretatieve mededeling. De Nederlandse versie van het document kwam deze week beschikbaar. FPG sprak reeds kort met de Europese Commissie, in ELO verband, over het rapport. Het document wordt in november met deskundigen van de lidstaten besproken. Aanleiding voor het rapport is de politieke discussie in het Europees Parlement over beschikbaarheid van landbouwgrond voor agrariërs. Daarbij is door het EP gevraagd om richtsnoeren voor het reguleren van de markten van landbouwgrond.

Geringe ruimte voor beperkingen
De Commissie heeft begrip voor de wens van bepaalde lidstaten om landbouwgrond te beschermen tegen bedreigingen, zoals overmatige prijsspeculatie en eigendomsconcentratie. De EU-regels laten daarvoor echter weinig ruimte, zo geeft de Commissie aan. Bepaalde beperkingen onder bepaalde voorwaarden zijn wel aanvaardbaar. Discriminerende beperkingen als voorwaarde voor het verwerven van grond zijn niet toegestaan. Ook onevenredige beperkingen op grensoverschrijdende investeringen zijn onwettig.

Ook in Nederland
De discussie speelt vooral in een aantal Oost-Europese landen die wetten aannamen om ongewenste ontwikkelingen op de grondmarkt tegen te gaan. Ook in Nederland is deze evenwel actueel. Dit vanwege de passage in het recente Regeerakkoord waarin onderzoek wordt aangekondigd naar de vraag of landbouwgrond als vitale sectoren moet worden gekarakteriseerd. Het CDA bepleitte dat al eerder in de Kamer tijdens een debat over vitale sectoren die “niet in verkeerde buitenlandse handen mogen vallen “ (zie voor uitgebreider verslag daarvan ons eerdere artikel).

Staatssteun
Naast algemene bepalingen, geeft het rapport een fraai overzicht van de jurisprudentie. In dat kader benadrukt het rapport uiteraard ook dat verkoop van overheidsgrond moet plaatsvinden tegen een prijs die de marktwaarde zo dicht mogelijk benadert omdat anders sprake kan zijn van staatssteun.