GPG Nieuws

Subsidieregeling Functioneel gebruik erfgoed staat op de tocht

DOOR AGAVE KRUIJSEN  Bas en ik hebben ons de afgelopen weken namens het GPG en in samenwerking met de VPHB, de vereniging van particuliere historische buitenplaatsen, ingezet voor het voortbestaan van de subsidie Functioneel gebruik erfgoed. Deze regeling ligt onder vuur omdat ze al jaren overvraagd wordt. Er moet zelfs worden geloot. Nu heeft de opvatting in politiek Gelderland postgevat dat de subsidie ‘dus’ moet worden herzien.

Met deze regeling worden eigenaren van zowel rood als groen erfgoed gesteund bij de duurzame instandhouding van Gelders erfgoed. Dit monumentaal erfgoed heeft grote aantrekkingskracht op recreanten en toeristen en verhoogt het woongenot van omwonenden. Zo laat onderzoek zien dat elke in historische buitenplaatsen geïnvesteerde euro de samenleving 3,50 euro oplevert. Hiervan komt echter slechts 1 procent bij de instandhouder van het erfgoed terecht. Dit maakt de grote maatschappelijke waarde van het Gelders monumentaal erfgoed en de noodzaak van een goede subsidieregeling voor het behoud daarvan treffend zichtbaar.

De subsidieregeling dreigt echter aan haar eigen succes ten onder te gaan. De herzieningsvoorstellen die nu in de Staten worden besproken zijn de volgende:

  1. Men zou zich moeten richten op bepaalde Gelderse ‘parels’. Dit zou betekenen dat er een subjectieve rangschikking wordt aangebracht in monumentaal erfgoed. Het gevaar hierbij is dat monumenten over het hoofd worden gezien of als onbelangrijk worden bestempeld en dus buiten de boot vallen.
  2. Daarnaast wordt er gekeken naar een verandering van financieringsvorm, zoals het omzetten van de subsidie naar een lening. Dit suggereert dat het instandhouden van erfgoed puur een verantwoordelijkheid is van de eigenaar, terwijl hieraan algemeen erkende grote maatschappelijke waarden verbonden zijn. Daarnaast gaat men er hierbij van uit dat het verdienend vermogen van het erfgoed met de uitgevoerde werkzaamheden zal stijgen, zodat de lening terugverdiend en afgelost kan worden. Dit is echter zelden het geval, vooral wanneer het om groen erfgoed gaat.
  3. De regeling zou afhankelijk gemaakt kunnen worden van de financiële draagkracht van de aanvrager. Behoud van monumentaal erfgoed is echter van algemeen belang. Bovendien zal een uitkering naar draagkracht niet leiden tot vermindering van het aantal aanvragen.

 

Het standpunt van het GPG is dat eerst de kwestie waar het écht om draait moet worden opgelost: er is kennelijk onvoldoende budget gereserveerd om aan de vraag te voldoen. De politieke vraag die hierbij als eerste beantwoord dient te worden is: hoeveel extra budget is er nodig en is de provincie bereid om dit beschikbaar te stellen?

Als blijkt dat hier onvoldoende middelen voor zijn of dat er onvoldoende politiek draagvlak is voor een verhoging, dan rijst onmiddellijk de vraag wat dit betekent voor het Gelders erfgoed. Voor het GPG staat voorop dat het buitengewoon riskant is om monumentaal erfgoed van bovenaf als wel of niet relevant te bestempelen. Hiermee gaat gegarandeerd erfgoed verloren dat bijdraagt aan de onmiskenbare identiteit van Gelderland, maar dat bij de beoordelende instantie simpelweg niet in het vizier is. Wanneer het subsidiebudget niet opgehoogd kan worden dan is de huidige vorm, ondanks de loting, de minst slechte oplossing. Door objectieve subsidiecriteria weten eigenaren precies waar ze aan toe zijn en door deze criteria te blijven hanteren kan al het erkende Gelders erfgoed aanspraak maken op maatschappelijke steun bij het behoud ervan.

Het GPG is zich bewust van het feit dat dit geen oplossing biedt voor eigenaren die in de toekomst eventueel uitgeloot worden. Ons voorstel is dan ook om gebruik te gaan maken van een voorrangssysteem voor uitgelote eigenaren. Op deze manier wordt de kans zeer klein dat eigenaren die voldoen aan de criteria twee jaar achter elkaar uitgeloot worden. Dit maakt het proces eerlijker en zorgt er tevens voor dat Gelderland zorg draagt voor haar volledige erfgoedcollectie, en daar is iedereen bij gebaat.