HFG Nieuws

Onteigenen van grond voor natuur geen goed idee

Het Friesch Grondbezit is tegen het onteigenen van grond voor natuur. Provincie Fryslân wil het instrument onteigening opnemen in het nieuwe grondbeleid om zo de laatste stukjes in het Natuurnetwerk Nederland (NNN) te realiseren. Het Friesch Grondbezit waarschuwde na de presentatie van het coalitieakkoord in juni 2019 al voor het instrument onteigening en riep op om er zeer terughoudend mee om te gaan (hier).

Onteigening druist in tegen de basisprincipes van het eigendomsrecht en kan alleen worden ingezet bij uiterste noodzaak en onder strikte voorwaarden. Onteigening van grond en opstallen is zeer ingrijpend voor de particuliere eigenaren wiens familie vaak al generaties lang aan dat (landelijk) onroerend goed verbonden zijn. Particulier bezit waarop wordt gewerkt, geproduceerd, geleefd en gewoond. De provincie moet daarom met de grootste terughoudendheid het onteigeningsinstrument inzetten; alleen bij grote noodzaak, urgentie en algemeen belang.

Natuer mei de Mienskip
Het instrument onteigening is tevens niet verenigbaar met de aanpak van Natuer mei de Mienskip. Binnen deze aanpak proberen boeren, burgers, natuur- en milieuorganisaties en overheden op vrijwillige basis de laatste nog te realiseren NNN-hectares tot natuur om te zetten. Het instrument onteigening zal naar onze inschatting een erg frustrerende factor zijn in de gebiedsprocessen die Natuer mei de Mienskip voor ogen heeft.
Onteigening leidt tot ellenlange procedures met veel onzekerheid voor alle betrokkenen en is doorgaans een dure oplossing. HFG vindt het belangrijk dat particuliere eigenaren de kans van zelfrealisatie wordt geboden. Grondeigenaren zijn in het algemeen bereid mee te werken aan gebiedsplannen, maar wel op basis van vrijwilligheid en tegen redelijke en billijke voorwaarden.

Duidelijke criteria
Samen met andere landbouwpartijen LTO Noord, Kollektievenberied Fryslân en Feriening Biologyske Boeren Fryslân roept HFG de provincie op om van het onteigeningsinstrument af te zien. De partijen geven aan dat onteigenen voor natuur volstrekt haaks staat op de decennialang gehanteerde afspraak 'dat we dit niet zouden doen'. Het realiseren van de Relatienota- en Natuurontwikkelingsdoelen en later EHS en NNN vond plaats op basis van vrijwilligheid.
Wanneer de overheid wel overgaat tot onteigening moeten vooraf duidelijke criteria worden vastgelegd. Het instrument kan alleen worden ingezet bij de voltooiing van het NNN en niet voor de provinciale ambities en in andere natuurprojecten als Natuer Mei de Mienskip. Bovendien moet onteigening niet als stok achter de deur dienen in lopende gebiedsprocessen.

Het nieuwe grondbeleid wordt in mei behandeld door Provinciale Staten. Tot die tijd blijft HFG de ontwikkelingen nauwgezet volgen en zo nodig bijsturen.