OPG Nieuws

Het ene bos is het andere niet

Een pleidooi voor een genuanceerde aanpak

Kaalkap Lemelerberg
Kaalkap Lemelerberg

Er waart een nieuwe golf van activisme door Nederland: Stop het kappen van bos! Terwijl we kampen met een klimaatcrisis en bossen nodig hebben om CO2 op te nemen, is het areaal bos in Nederland de laatste jaren juist afgenomen. De activisten lopen vooral te hoop tegen Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer. Die zijn bezig bos te kappen voor het vergroten van de biodiversiteit. Op de Sallandse heuvelrug dienen bijvoorbeeld honderden hectares bos gekapt om het leefgebied van de korhoen te vergroten en het heidegebied te versterken. Inmiddels is het tumult over de kap van bomen zo groot geworden, dat Natuurmonumenten is teruggefloten door zijn leden. De bestaande plannen voor kap zijn nu tot een minimum teruggeschroefd. Het is niet ondenkbaar dat Staatsbosbeheer en Landschap Overijssel dit voorbeeld zullen volgen.

Moeten we daar blij mee zijn? Ik denk het niet. Want de hele discussie wordt door de activisten en een groot aantal goedwillende burgers gevoerd zonder kennis van zaken. In ons overbevolkte landje, waar de natuur is teruggedrongen tot niet meer dan een paar geïsoleerde eilanden in een overbemest en te intensief gebruikt landbouwgebied, is het soms nodig om bos te kappen om ruimte te maken voor meer soorten dieren en planten. En er zijn gevallen waarin dat helemaal niet zo erg is.

De denkfout die wordt gemaakt is dat ieder bos dezelfde kwaliteit heeft. Je hebt oud eiken- en lindenbos met bosanemonen dat hoge natuurwaarde en biodiversiteit bezit. Daar moet je heel zuinig op zijn en zeker niet kappen. Maar voor het klimaat heb je daar niet zoveel aan. Want de betreffende boomsoorten groeien te langzaam om veel CO2 uit de lucht te halen. Aan de andere kant hebt je productiebossen met bijvoorbeeld fijnspar en douglas, soorten die snel groeien en maximaal CO2 opnemen en vastleggen in zaaghout maar die weinig biodiversiteit vertonen. Hoge biodiversiteit en hoge opname van CO2 gaat dus zelden samen.

Op de Sallandse heuvelrug is vooral een groot areaal grove dennen gekapt. Deze langzaam groeiende soort neemt maar weinig CO2 uit de roulatie. Ook voor de biodiversiteit is dit geen bijzonder groot verlies. De leden van Natuurmonumenten vinden dat de kap van bossen altijd gecompenseerd moet worden. Dat zou beteken dat er voor 100 ha kap op de Sallandse heuvelrug elders weer 100 ha landbouwgrond zou moeten worden gekocht en omgezet in bos. Dat is onbetaalbaar, onzinnig en ook onwenselijk wegens het tekort aan landbouwgrond.

Ik ben het wel met de activisten eens dat het verlies door de kap van dennenbos op een of andere manier gecompenseerd moet worden. Er is geen sprake van verlies aan biodiversiteit. Die neemt juist toe door de omvorming naar heide. Het verlies zit hem in de opname van CO2. Die kun je echter gemakkelijk compenseren door elders op de Sallandse heuvelrug grove dennenbos dat niet voor kap in aanmerking komt te voorzien van een onderplant van douglas. Daardoor wordt dit bos met lage CO2 opname geleidelijk omgevormd naar een bos met hoge CO2 opname. Er hoeft daarvoor geen hectare bos bij te komen, je verhoogt alleen de klimaatkwaliteit van het bestaande bos. Voor de hectare die gekapt wordt, wordt een andere hectare bos opgewaardeerd naar een drie keer zo hoge opname van CO2. Per saldo wordt er dan meer CO2 opgenomen dan voor de kap.

Waarom ik mij zo druk maak over deze discussie? Omdat het niet ondenkbaar is dat deze ongenuanceerde en niet op basis van feitenkennis gevoerde discussie zich zal voortzetten in de richting van een algeheel verbod op het kappen van bos. We zullen het grote publiek moeten zien te overtuigen dat het ene bos niet het andere is.

Arnold Enklaar (bestuurslid OPG)