Lobby tegen dure verduurzaming van verhuurde huizen op landgoederen

^{Ing. Peter van Houweling, redacteur De Landeigenaar}
De nieuwe regels zijn een flinke opgave voor veel landgoedeigenaren. Daarom lobbyt de FPG voor uitstel tot 2050 voor historische gebouwen op NSW-landgoederen die verhuurd worden en geen monument zijn, maar wel bijdragen aan het natuurschoon van het landgoed als ensemble. Bovendien is financiële steun van de overheid nodig, vanwege de waardevolle bijdrage van dat ensemble aan een groot aantal maatschappelijke functies.

Voor particuliere verhuurders geldt over het algemeen dat het behalen van economisch rendement op vastgoed vooropstaat, terwijl bij landgoederen de bedrijfsvoering is gericht op het optimaliseren van langjarige instandhouding, zowel op economisch, ecologisch als sociaal en cultureel vlak. De opbrengsten uit verhuur worden ingezet om het geheel in stand te houden. Die gebouwen zijn immers belangrijk voor de instandhouding van het waardevol cultureel erfgoed en van NSW-landgoederen. Daarom vindt de FPG het goed te verdedigen om NSW-landgoederen aan te merken als aparte categorie.

De nieuwe regels zijn een flinke opgave voor veel landgoedeigenaren

Een bescheiden huurprijs
Op NSW-landgoederen gaat het veelal om oude, karakteristieke gebouwen die vroeger bijvoorbeeld dienden als boerderij of dienstwoning. Sommige ervan hebben een monumentale status, maar ook veel hebben die status niet, bijvoorbeeld omdat ze door de jaren heen zijn verbouwd. Ze zijn daardoor niet meer volledig authentiek en komen daarom niet in aanmerking voor een monumentenstatus.

Veelal betreft het huursituaties die al jarenlang bestaan, met een zeer bescheiden huurprijs. De gebouwen voldoen meestal niet of nauwelijks aan de huidige en toekomstige duurzaamheidsvereisten, maar huurders zien dat over het algemeen niet als een gebrek. De bescheiden huurprijzen en het wonen op unieke plekken op historische landgoederen maken immers veel goed. “Veel van die woningen worden voor een appel en een ei verhuurd, onder meer omdat ze bij lange na niet voldoen aan energielabel D”, vertelt Rogier hooge Venterink van Het Rentmeestershuis B.V. Hij werkt samen met Carl Moll van landgoed Weldam om met de FPG een lobby op gang te zetten. De goedkope huur maakt het bovendien ook voor mensen met een smallere beurs mogelijk om op een landgoed te wonen, hetgeen goed is voor de sociale diversiteit op een landgoed.

Om aan de eis voor het energielabel te voldoen is vaak een complete renovatie nodig, waarbij de huurders tijdelijk elders moeten wonen. Voor een renovatie is per woning gemiddeld een bedrag nodig van circa 300.000 euro. Dit is meestal veelal niet te bekostigen vanuit de exploitatie en het eigen vermogen van het landgoed. Een gemiddeld landgoed moet jaren sparen om de verduurzaming van één woning te kunnen bekostigen. Daarom is 2030 voor de meeste landgoederen niet haalbaar. Onduidelijk is wat de consequenties zijn als niet voldaan wordt aan deze eis. Er zijn nog vele vragen. Mag je in dat geval bijvoorbeeld geen huur meer in rekening brengen, of minder huur? Kunnen huurders een rechtszaak aanspannen om verduurzaming af te dwingen? Een verhuurder kan een zittende huurder niet op straat zetten.

Lobby en enquête
De FPG-lobby lijkt bij de ministeries van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO) en van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) tot meer begrip te hebben geleid voor de unieke positie van landgoederen, maar dit heeft nog niet geleid tot aanpassing van de regels. Het ministerie van VRO waarschuwde wel dat er niet te veel uitzonderingen moeten komen, omdat het effect van het beleid dan te klein is.

Om de omvang van het probleem te inventariseren, heeft de FPG een enquête gehouden onder haar leden. De uitkomst daarvan is nog niet bekend. De FPG zal de resultaten bespreken met het ministerie van VRO en gebruiken in de lobby richting de Tweede Kamer.