Methodiek Landgoedbiotoop gaat verder
Een tijdje geleden schreven we hier over het project “Methodiek landgoedbiotoop”, een methode om erfgoed van landgoederen in beeld te brengen en te behouden, maar ook bedoeld om ruimte te bieden aan passende ontwikkeling en welke invloed heeft het landgoed op de omringende landelijke omgeving, in het verleden en nu?
Afgelopen jaar is de methodiek al toegepast in Overijsselse gemeenten. Overijssels Particulier Grondbezit gaat nu samen met een expertgroep met onder andere Landschap Overijssel, Vereniging Particuliere Historische Buitenplaatsen (VPHB) en de Nederlandse Kastelenstichting (NKS) deze methodiek verder uitwerken en aanpassen aan de huidige ruimtelijke ontwikkelingen.
De methodiek zal zodanig worden ontwikkeld zodat het ook toegepast kan worden op landgoederen in de andere provincies.
Wat is een Landgoedbiotoop nu ook al weer?
We zien dat op de bij de omgevingsvisies behorende waardenkaart de grenzen van een landgoed hard aangehouden worden, waarbinnen alles wordt beschermd en erbuiten ‘niets’, of dat landgoederen in het geheel geen aanduiding krijgen. Dit heeft mogelijk impact op toekomstige ontwikkelingen op en in de omgeving van de landgoederen en dit kan zorgen voor een inadequate bescherming voor landschapselementen die in verbinding staan met het landgoed. De gevolgen voor het erfgoed van ontwikkelingen buiten de grenzen zijn vaak niet (voldoende) toetsbaar en binnen de grenzen van het landgoed is geen ruimte voor ontwikkelingen, maar worden de beschermde elementen bevroren onder een metaforische stolp gezet.
In het kader van de Omgevingswet biedt de methodiek Landgoedbiotoop een manier om erfgoed van landgoederen op een gelijkwaardige en (gemeente)grensoverstijgend te beschermen, maar ook om de ruimte geven aan de landgoederen om zich te ontwikkelen.In de methodiek wordt het principe van een invloedssfeer rondom een landgoed toegepast. Hierin wordt niet alleen de waarde van de elementen, de onderlinge samenhang en het karakter meegenomen maar ook de invloedssfeer van deze op hun omgeving (en vanuit de omgeving) meegenomen. Dit tezamen vormt de landgoedbiotoop die ook opgenomen kan worden in de omgevingsplannen.
Het principe van de landgoedbiotoop
Landgoederen hebben een invloed op hun omgeving die verder reikt dan hun grenzen, er is sprake van een invloedssfeer en relaties met de omgeving. Andersom heeft de inrichting van de leefomgeving rond de landgoederen effect op de (beleving van de) waarden van de landgoederen. Nieuwe ontwikkelingen buiten de landgoederen kunnen van invloed zijn op de landgoederen. De invloedssfeer rond de landgoederen kan aangeduid worden als landgoedbiotoop. De term biotoop is bekend vanuit verschillende contexten. Zo kennen dier- en plantsoorten hun eigen biotoop. In de planologie wordt er reeds een enigszins vergelijkbaar instrument toegepast: de molenbiotoop.
Binnen de landgoedbiotoop worden de ontwikkelingen getoetst aan het effect dat zij hebben op het erfgoed van het landgoed. Daarbij gaat het om het behoud en beheer van het fysieke erfgoed, maar ook om de gedachte (vanuit de cultuurhistorie) achter het erfgoed. Het is daarbij niet de bedoeling dat over de landgoederen en hun invloedssfeer een museale stolp wordt gelegd en er geen verandering mogelijk is, integendeel zelfs. In de zone mogen ontwikkelingen geen afbreuk doen aan het aanwezige erfgoed in de fysieke zin en moet het binnen het gedachtegoed/karakter passen, of liever nog dit versterken. Binnen deze grens wordt ook getoetst of de ontwikkeling past bij het karakter van het specifieke landgoed. Met de landgoedbiotoop wordt dus een soort bufferzone, een ruimtelijke context, om een landgoed getrokken.
De volgende stap
In de vernieuwde, verfijnde methodiek zullen er enkele onderdelen meer worden gedefinieerd in samenwerking met de experts uit de verschillende samenwerkende organisaties. De onderdelen worden vastgelegd in een landgoedpaspoort, historische context en gedachtegoedkaart, inclusief erfgoedelementenkaart en zone landgoedbiotoop. We kunnen u binnenkort hierover meer vertellen.
Meer informatie over de inhoud en onderdelen van de Landgoedbiotoop kunt u hier lezen:
1. Introductie Landgoedbiotoop
2. Methodiek Landgoedbiotoop
3. Ruimtelijke Borging Landgoedbiotoop.pdf
Voorbeeld pilot (geen status totdat biotoop is opgenomen in het omgevingsplan): Landgoedbiotoop Huis te Breckelenkamp
De andere pilot landgoedbiotopen (Soeslo, Schultenwolde, Herinckhave, Windesheim en Ezelsgoor) zijn op te vragen. Stuur hiervoor een bericht naar opg@grondbezit.nl
